THY HAVELSAN Simülatör Anlaşması: 12 Yeni Sistem

THY HAVELSAN simülatör anlaşması neleri kapsıyor?

21 Temmuz 2026 tarihinde duyurulan sözleşmeye göre HAVELSAN, Türk Hava Yolları için farklı eğitim seviyelerine hitap eden 12 sistem geliştirecek. Siparişin sekizini, kokpit ortamını ve uçağın uçuş karakteristiğini yüksek gerçekçilikle taklit eden tam uçuş simülatörleri oluşturuyor. Dört sistem ise belirli prosedürlerin, kokpit görevlerinin ve uçuş senaryolarının çalışılmasına yardımcı olan uçuş eğitim cihazlarından meydana geliyor.

Yeni sistemlerin hem dar gövdeli hem de geniş gövdeli uçak tiplerine yönelik geliştirileceği açıklandı. Bununla birlikte, siparişte yer alan uçak modellerinin tamamı kamuoyuyla henüz paylaşılmadı. Bu nedenle hangi FFS veya FTD’nin hangi uçak ailesine ayrılacağı, ilerleyen teslimat ve sertifikasyon takvimiyle netleşecek.

Sözleşme yalnızca yeni cihaz alımı anlamına gelmiyor. Eğitim kapasitesi, yerli yazılım, gerçek zamanlı simülasyon, hareket sistemleri, kokpit donanımı ve uluslararası sertifikasyon gibi farklı yetkinliklerin aynı program içinde yönetilmesi gerekiyor. Bu yönüyle proje, havacılık teknolojilerindeki sistem entegrasyonu kabiliyetinin ölçeğini de büyütecek.

Sözleşmenin teknik özeti

Tam uçuş simülatörü FFS ve uçuş eğitim cihazı FTD nedir?

FFS nedir?

Full Flight Simulator olarak adlandırılan FFS, kokpit yerleşimini, uçak sistemlerini, görsel çevreyi ve uçuş dinamiklerini bütünleşik biçimde canlandıran ileri seviye eğitim sistemidir. Hareket platformuyla desteklenen bir FFS; kalkış, yaklaşma, iniş, olumsuz hava koşulları, sistem arızaları ve acil durumlar gibi senaryoların gerçek uçağı kullanmadan tekrar edilmesine imkân verir.

Tam uçuş simülatörünün eğitimde kullanılabilmesi için yalnızca fiziksel olarak uçağa benzemesi yeterli değildir. Kontrol girdilerine verilen tepkiler, gösterge davranışları, aerodinamik model, ses, görüntü, hareket ve gecikme değerleri belirlenmiş doğruluk sınırları içinde çalışmalıdır. Bu nedenle yazılım doğrulaması ile donanım testlerinin birlikte yürütülmesi gerekir.

FTD nedir?

Flight Training Device olarak tanımlanan FTD, pilotların kokpit prosedürlerini, sistem kullanımını, kontrol listelerini ve belirli operasyon senaryolarını çalışmasına yardımcı olan eğitim cihazıdır. FTD’ler, konfigürasyona bağlı olarak tam hareket sistemine sahip olmayabilir; buna karşılık prosedür eğitiminin standardize edilmesi ve yoğun eğitim talebinin daha verimli karşılanması açısından önemli bir rol üstlenir.

FFS ve FTD sistemleri birbirinin yerine geçen ürünler değildir. Eğitim programı içinde farklı hedeflere hizmet ederler. FTD ile prosedür ve sistem bilgisi güçlendirilirken FFS ile uçuş davranışı, ekip koordinasyonu ve yüksek gerçekçilik gerektiren senaryolar çalışılabilir.

HAVELSAN neden geniş gövdeli uçak simülasyonuna giriyor?

THY HAVELSAN simülatör anlaşması içindeki en stratejik başlıklardan biri geniş gövdeli uçaklara yönelik çözüm geliştirilmesi. Geniş gövdeli platformlar; farklı kokpit mimarileri, uzun menzilli operasyon profilleri, daha karmaşık sistem ilişkileri ve farklı ekip eğitim ihtiyaçları nedeniyle kapsamlı mühendislik çalışması gerektiriyor.

HAVELSAN’ın bu sınıfa geçişi, şirketin mevcut dar gövdeli uçak simülatörü deneyimini daha büyük ve karmaşık platformlara taşıması anlamına geliyor. Başarılı ürün geliştirme ve sertifikasyon süreci, yalnızca THY’nin ihtiyacına cevap vermekle kalmayabilir; HAVELSAN’ın uluslararası hava yolu şirketlerine yönelik ürün portföyünü de genişletebilir. Bu ikinci sonuç, mevcut sözleşmeden hareketle yapılan sektörel bir değerlendirmedir; yeni bir ihracat siparişi açıklandığı anlamına gelmez.

Türkiye’de geliştirilecek geniş gövdeli uçuş simülatörleri, kritik eğitim altyapısında yerli mühendislik payının artmasına katkı sağlayabilir. Yazılım modeli, aviyonik davranış, kokpit arayüzü, görsel sistem, eğitmen istasyonu ve hareket platformu gibi bileşenlerin tek bir doğrulama mimarisi altında birleştirilmesi, yüksek katma değerli teknoloji üretimi açısından önem taşıyor.

Yeni simülatörler THY Uçuş Eğitim Merkezi’ne nasıl katkı sağlayacak?

Türk Hava Yolları, 2033 yılına kadar filosunu 800 uçağın üzerine çıkarmayı hedefliyor. Filo büyüdükçe yeni pilot ihtiyacı, tip eğitimi, periyodik yeterlilik kontrolleri ve farklı uçak ailelerine yönelik eğitim planlaması da büyüyor. Simülatör yatırımı bu nedenle filo yatırımından bağımsız değil; operasyonel büyümenin insan kaynağı ve eğitim tarafını destekleyen temel altyapılardan biri.

Ocak 2026’da temeli atılan simülatör hangarlarının ilk etabının 2027’de faaliyete geçmesi planlanıyor. Yeni Uçuş Eğitim Merkezi’nin ise 2028 yılında tamamlanması hedefleniyor. Açıklanan uzun vadeli plana göre merkez, 2033’e gelindiğinde üç kampüste faaliyet gösterecek ve yalnızca THY ekiplerine değil, farklı hava yollarına da eğitim verebilecek bir kapasiteye ulaşacak.

Yeni cihazlar, eğitim kapasitesinin sadece sayısal olarak artmasını değil, farklı uçak tipleri ve senaryolar için daha esnek bir planlama yapılmasını sağlayabilir. Uçuş ekibinin gerçek uçağı eğitim amacıyla kullanma ihtiyacının azalması; yakıt, zaman, uçak müsaitliği ve operasyonel planlama açısından verimlilik oluşturur. Kritik ve nadir senaryoların güvenli bir ortamda tekrar edilebilmesi de simülatör eğitiminin temel avantajları arasında yer alır.

THY kaç HAVELSAN simülatörü kullanıyor?

THY’nin eğitim merkezlerinde hâlihazırda HAVELSAN tarafından üretilmiş 6 tam uçuş simülatörü aktif durumda. Mevcut filo şu sistemlerden oluşuyor:

• 3 adet Airbus A320NEO/CEO tam uçuş simülatörü,
• 2 adet Boeing 737 MAX tam uçuş simülatörü,
• 1 adet Boeing 737NG tam uçuş simülatörü.

Bu sistemlerin EASA Seviye D kriterlerine göre sertifikalandırıldığı bildirildi. THY’nin 2025 Paris Havacılık Fuarı döneminde verdiği sipariş kapsamında HAVELSAN tarafından teslim edilen bir Boeing 737 MAX FFS’nin sertifikasyon süreci de yakın zamanda tamamlandı. Mevcut ürünlerin aktif kullanımda olması, yeni 12 sistemlik sözleşmenin sıfırdan başlayan bir iş birliği değil, operasyonel deneyime dayanan bir genişleme olduğunu gösteriyor.

Uçuş simülatörlerinde kalite, test ve doğrulama neden kritik?

Bir uçuş simülatöründe kalite, yalnızca kabin parçalarının doğru üretilmesiyle ölçülmez. Sistem; mekanik, elektronik, yazılım, görüntü, hareket, insan-makine arayüzü ve gerçek zamanlı veri işleme katmanlarının birlikte çalışmasını gerektirir. Pilotun verdiği bir komutun ekrana, kokpit göstergelerine ve hareket platformuna doğru zamanlama ve doğru büyüklükte yansıması gerekir.

Bu nedenle kabul ve sertifikasyon sürecinde farklı test başlıkları öne çıkar:

• Uçuş modelinin referans uçak verileriyle karşılaştırılması,
• Kokpit paneli, gösterge ve kontrol birimlerinin fonksiyon testleri,
• Görsel sistemin görüş alanı, gecikme ve senaryo uyumunun doğrulanması,
• Hareket platformunun komutlara verdiği tepkinin ölçülmesi,
• Arıza ve acil durum senaryolarının tekrarlanabilirliğinin kontrolü,
• Donanım-yazılım entegrasyonunun ve veri akışının test edilmesi,
• Konfigürasyon yönetimi ile test kayıtlarının izlenebilir biçimde tutulması.

Simülatörlerdeki disiplinler arası doğrulama yaklaşımı, Denizaltı Dalış Simülatörü (DEDAS) gibi farklı platformlara yönelik eğitim sistemlerinde de görülüyor. Her iki alanda da eğitimin güvenilirliği; fiziksel bileşenler kadar yazılım modeli, arayüz davranışı, senaryo doğruluğu ve kayıt altyapısına bağlı.

Havacılıkta üretim ve doğrulama süreçlerinin daha geniş çerçevesi için uçak ve savunma sanayinde kalite kontrolün yükselen önemi başlıklı içeriğe de göz atılabilir. Karmaşık parçaların boyutsal kontrolünde kullanılan yöntemler ise boyutsal analiz ve ölçüm laboratuvarı yazısında ele alınıyor.

THY HAVELSAN simülatör anlaşmasının stratejik etkileri

THY HAVELSAN simülatör anlaşması, sivil havacılıkta eğitim teknolojileriyle sanayi kapasitesini aynı hedefte buluşturuyor. THY açısından yatırım, hızla genişleyen filonun ihtiyaç duyacağı pilot eğitim kapasitesini artırıyor. HAVELSAN açısından ise ürün ailesini geniş gövdeli uçaklara taşıyan ve uluslararası pazardaki referans değerini güçlendirebilecek bir program oluşturuyor.

Yerli üretim tarafında üç temel kazanım öne çıkıyor:

1. Teknolojik yetkinlik: Uçuş modelleme, gerçek zamanlı yazılım, hareket kontrolü ve görüntü sistemleri gibi yüksek teknoloji alanlarında bilgi birikimi gelişiyor.
2. Eğitim kapasitesi: Artan filo ve personel ihtiyacı için daha fazla senaryo, uçak tipi ve eğitim saati planlanabiliyor.
3. Uluslararası ölçek: THY gibi büyük bir operatörde kullanılacak sistemler, HAVELSAN’ın gelecekteki küresel projeleri için güçlü bir operasyonel referans sağlayabilir.

Programın başarısı, teslim edilen cihaz sayısından daha geniş bir ölçüm gerektirecek. Sertifikasyonların tamamlanması, sistemlerin hizmete giriş takvimi, kullanılabilirlik oranı, eğitim saati kapasitesi, bakım performansı ve yeni uçak tiplerine uyum yeteneği izlenmesi gereken temel göstergeler olacak.

Önümüzdeki dönemde hangi gelişmeler izlenecek?

THY ve HAVELSAN arasındaki yeni programda bundan sonraki en önemli başlıklar; simülatörlerin uçak tipi dağılımı, üretim ve teslimat takvimi, EASA yeterlilik süreçleri, 2027’de açılması planlanan hangarların devreye alınması ve 2028 hedefli Uçuş Eğitim Merkezi’nin kapasite planı olacak.

Geniş gövdeli uçaklara yönelik ilk yerli çözümün hangi platform için geliştirileceği de sektörün yakından takip edeceği konular arasında. Açıklanan 12 sistem hizmete girdiğinde, Türkiye’nin sivil havacılık simülasyonu alanındaki üretim ve eğitim kapasitesinin belirgin biçimde büyümesi bekleniyor.