SSB’nin söz konusu haftalık duyurusunda değerlendirme toplantısının teknik ayrıntıları veya yeni bir uçuş takvimi paylaşılmadı. Bu nedenle mevcut gelişmeleri değerlendirirken kamuya açık ve doğrulanmış bilgiler ile teknik yorumların birbirinden ayrılması gerekiyor.
KAAN programı son durum 2026 yalnız bir savaş uçağının geliştirilmesini değil; tasarım, aerodinamik, malzeme teknolojileri, hassas üretim, aviyonik, test, sertifikasyon, metroloji ve tedarikçi kalite yönetimi gibi çok sayıda mühendislik disiplininin aynı program içerisinde çalışmasını ifade ediyor.
Kalite ve üretim mühendisleri açısından KAAN gibi karmaşık bir havacılık projesindeki temel konu yalnız bir prototipin uçabilmesi değildir. Tasarlanan geometrinin, malzemenin, üretim proseslerinin ve montaj sisteminin tekrarlanabilir ve doğrulanabilir şekilde yönetilebilmesi de kritik öneme sahiptir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Nedir?
KAAN programı son durum 2026 açısından en güncel resmî gelişmelerden biri 14 Eylül 2026 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yayımlanan haftalık faaliyet özetidir.
SSB açıklamasında, Millî Muharip Uçak KAAN Programı kapsamında gerçekleştirilen bir değerlendirme toplantısına Savunma Sanayii Başkanı’nın katıldığı belirtilmiştir.
Duyuruda toplantının;
- hangi teknik konuları kapsadığı,
- hangi prototiplerin ele alındığı,
- yeni uçuş tarihleri,
- üretim takvimine ilişkin olası değişiklikler
konusunda ayrıntı verilmemiştir.
Bu nedenle kamuya açık olmayan proje ayrıntıları hakkında varsayım yapmak yerine doğrulanmış program bilgileri üzerinden ilerlemek daha doğru olacaktır.
Kaynak:
Savunma Sanayii Başkanlığı – 14 Eylül 2026 Haftalık Faaliyet Özeti
KAAN Projesinin Ana Yüklenicisi Kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. yani TUSAŞ’tır.
TUSAŞ’ın resmî proje sayfasına göre proje sözleşmesi Savunma Sanayii Başkanlığı ile 5 Ağustos 2016 tarihinde imzalandı.
Program kapsamında yalnız hava aracının tasarlanması değil;
- mühendislik altyapısının geliştirilmesi,
- test altyapısının kurulması,
- sertifikasyon kabiliyetlerinin geliştirilmesi,
- üretim ve entegrasyon yetkinliğinin artırılması,
- bakım ve idame altyapısının oluşturulması
gibi uzun vadeli kabiliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
KAAN İlk Uçuşunu Ne Zaman Yaptı?
KAAN’ın ilk uçuşu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
TUSAŞ tarafından açıklanan verilere göre ilk uçuşta KAAN;
- 13 dakika havada kaldı,
- 8.000 feet irtifaya çıktı,
- 230 knot hıza ulaştı.
İlk uçuş sırasında uçağa bir F-16 eşlik etti.
KAAN’ın ikinci test uçuşu ise 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi. TUSAŞ verilerine göre bu uçuş yaklaşık 14 dakika sürdü; uçak 10.000 feet irtifaya çıktı ve 230 knot seviyesine ulaştı.
Kaynak:
TUSAŞ – KAAN Resmî Proje Sayfası
KAAN’ın Teknik Özellikleri Neler?
TUSAŞ tarafından yayımlanan güncel teknik bilgilere göre KAAN’ın bazı temel özellikleri şu şekilde açıklanıyor:
- Kanat açıklığı: 13,4 metre
- Kanat alanı: 71,6 m²
- Uzunluk: 20,3 metre
- Yükseklik: 5 metre
- Azami kalkış ağırlığı: 34.750 kilogram
- Motor: 2 x 13.150 kgf sınıfı itki
- Azami hız: Mach 1.8
- Servis tavanı: 55.000 feet
- G limiti: +9 / -3,5 G
TUSAŞ ayrıca düşük görünürlük, dahili silah yuvaları, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu, yeni nesil aviyonikler ve yüksek durumsal farkındalık gibi tasarım hedeflerini KAAN’ın temel kabiliyetleri arasında sıralıyor.
KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite Mühendisleri İçin Neden Önemli?
KAAN programı son durum 2026 gelişmelerinin kalite mühendisliği açısından önemi, havacılık üretiminin tolerans, izlenebilirlik ve proses kontrolü bakımından yüksek gereksinimlere sahip olmasından kaynaklanıyor.
Bir hava aracının üretiminde yalnız nihai montaj kontrol edilmez.
Kalite sistemi;
- hammadde girişinden,
- talaşlı imalata,
- kompozit proseslerinden,
- özel proseslere,
- boyutsal ölçümlere,
- NDT kontrollerine,
- montaj ve fonksiyon testlerine
kadar geniş bir üretim zincirini kapsar.
Havacılık Üretiminde CMM Neden Kritik?
KAAN gibi büyük ve karmaşık geometrilere sahip bir hava aracının üretiminde parçaların yalnız klasik kumpas veya mikrometreyle kontrol edilmesi yeterli değildir.
CMM sistemleri karmaşık parçaların üç boyutlu koordinat sisteminde ölçülmesini sağlar.
CMM ile;
- delik pozisyonları,
- yüzey profilleri,
- düzlemsellik,
- diklik,
- paralellik,
- konum toleransları,
- karmaşık serbest yüzeyler
kontrol edilebilir.
Özellikle büyük havacılık parçalarında sıcaklık, destekleme yöntemi, fikstür, prob erişimi ve datum stratejisi ölçüm sonucunu ciddi şekilde etkileyebilir.
Bu konuda ayrıntılı teknik bilgi için
CMM ile Büyük Parça Ölçümü: 9 Etkili Çözüm Rehberi
içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Büyük Havacılık Parçalarında Sıcaklık Neden Önemli?
Büyük parçaların boyutsal ölçümünde sıcaklık farkı mikrometre seviyesinde önemli sonuçlar oluşturabilir.
Metal parçalar sıcaklık değiştikçe genleşir veya büzülür.
Özellikle;
- uzun gövde parçaları,
- kanat bileşenleri,
- büyük işlenmiş yapısal parçalar,
- montaj fikstürleri
ölçülürken ortam ve parça sıcaklığı birlikte değerlendirilmelidir.
Parçanın yalnız yüzey sıcaklığının ölçüm ortamına eşit olması, büyük kütleli bir komponentin tamamının termal dengeye ulaştığını her zaman göstermez.
GD&T KAAN Gibi Havacılık Projelerinde Neden Kullanılır?
Havacılık teknik resimlerinde yalnız nominal ölçüler ve artı-eksi toleranslar yeterli olmayabilir.
Parçanın gerçek montaj fonksiyonunu tanımlamak amacıyla GD&T yani Geometrik Ölçülendirme ve Toleranslandırma kullanılır.
Örneğin;
- pozisyon,
- profil,
- diklik,
- paralellik,
- dairesellik,
- salınım
gibi geometrik karakteristikler parçaların montaj ve fonksiyon açısından kontrol edilmesini sağlar.
Önemli noktalardan biri datum sisteminin gerçek fonksiyonel montaj koşulunu temsil etmesidir.
Ölçüm programında kolay olduğu için farklı bir referans yüzey kullanılması parçanın gerçek fonksiyonunun yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.
CMM Prob Kalibrasyonu Havacılıkta Neden Kritik?
CMM cihazı yüksek doğruluk sınıfına sahip olsa bile hatalı prob kalibrasyonu yanlış ölçüm sonuçlarına neden olabilir.
Özellikle;
- uzun prob uzatmaları,
- çoklu prob açıları,
- küçük prob küreleri,
- karmaşık parça geometrileri
kullanıldığında kalibrasyon stratejisinin doğru hazırlanması gerekir.
Prob çapı, ofset veya yön bilgisi hatalı olduğunda ölçüm programı sistematik hata üretebilir.
Konuyla ilgili
CMM Prob Kalibrasyonu Hataları
rehberimizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Üretiminde NDT Neden Önemli Olabilir?
Boyutsal olarak uygun bir parçanın içerisinde veya yüzeyinde süreksizlik bulunabilir.
Bu nedenle havacılık sektöründe uygulamaya ve malzemeye göre tahribatsız muayene yöntemlerinden yararlanılır.
Başlıca NDT yöntemleri;
- ultrasonik muayene,
- radyografik muayene,
- sıvı penetrant muayene,
- manyetik parçacık muayenesi,
- girdap akımları
olarak sıralanabilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı;
- malzeme türüne,
- parça geometrisine,
- beklenen süreksizlik tipine,
- kusurun yüzeyde veya iç bölgede bulunmasına,
- ilgili teknik şartnameye
göre belirlenir.
Boyutsal Ölçüm NDT’nin Yerini Alabilir mi?
Hayır. CMM ve NDT farklı kalite sorularına cevap verir.
CMM;
- parçanın geometrisini,
- boyutlarını,
- konumlarını
doğrulamaya yönelikken NDT yöntemleri malzeme içerisinde veya yüzeyinde bulunabilecek süreksizliklerin araştırılmasına yöneliktir.
Bu nedenle bir parçanın CMM raporunun uygun olması, malzemenin tüm iç yapısının otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Havacılıkta İlk Parça Kontrolü Neden Önemlidir?
Yeni bir parçanın veya değiştirilen üretim prosesinin seri üretime alınması öncesinde ilk ürün doğrulaması önemli bir kalite aşamasıdır.
İlk Parça Kontrolü veya FAI yaklaşımı;
- teknik resimdeki karakteristiklerin doğrulandığını,
- üretim prosesinin belirtilen ürünü üretebildiğini,
- dokümantasyonun tamamlandığını
göstermeye yardımcı olur.
Ancak ilk parçanın uygun olması, seri üretimde bütün parçaların otomatik olarak uygun çıkacağını garanti etmez.
Bu nedenle prosesin zaman içerisindeki kararlılığı da izlenmelidir.
Seri Üretimde %100 CMM Kontrolü Gerekir mi?
Her karakteristiğin her parçada CMM ile kontrol edilmesi her zaman en verimli yöntem değildir.
Örneğin CMM ölçüm çevrimi üretim çevriminden çok daha uzunsa ölçüm odasında darboğaz oluşabilir.
Bu durumda kalite mühendisleri karakteristiğin riskine göre;
- CMM örnekleme planları,
- özel kontrol fikstürleri,
- Go/No-Go mastarlar,
- hat yanı otomatik ölçüm sistemleri,
- SPC
gibi yöntemleri birlikte değerlendirebilir.
Kontrol planı müşteri, teknik şartname ve ürün riskine göre oluşturulmalıdır.
Gage R&R Havacılıkta Neden Daha Kritik Olabilir?
Bir ölçüm cihazının kalibrasyon sertifikasının olması ölçüm sisteminin gerçek üretim ortamında yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Gage R&R çalışması ölçüm sistemindeki değişkenliği;
- tekrar edilebilirlik,
- yeniden üretilebilirlik,
- operatör etkisi
açısından değerlendirmeye yardımcı olur.
Güvenlik açısından kritik havacılık karakteristiklerinde ölçüm sistemi yeterliliğinin daha sıkı değerlendirilmesi gerekebilir.
Detaylı uygulama için
Gage R&R Analizi Nedir? 9 Adımda Güvenilir Rehber
makalemizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Programı Son Durum 2026 ve Tedarikçi Kalitesi
KAAN programı son durum 2026 değerlendirilirken tedarikçi ekosistemi de önemli bir üretim başlığıdır.
Karmaşık havacılık platformlarının bütün parçalarının tek bir fabrikada üretilmesi yerine farklı uzmanlık alanlarına sahip şirketlerden oluşan geniş bir tedarik zinciri kullanılır.
Bu yapı tedarikçi kalite yönetimini kritik hâle getirir.
Tedarikçilerde;
- özel proses yeterliliği,
- ölçüm altyapısı,
- kalibrasyon sistemi,
- malzeme izlenebilirliği,
- değişiklik yönetimi,
- dokümantasyon
kontrol edilmelidir.
Havacılık Üretiminde İzlenebilirlik Neden Kritik?
Havacılık sektöründe yalnız parçanın uygun olması değil, parçanın nasıl üretildiğinin izlenebilir olması da önem taşır.
Bir kritik parçanın kayıtlarında uygulamaya göre;
- malzeme lotu,
- üretim emri,
- işlem tarihi,
- kullanılan makine,
- ölçüm cihazı,
- kontrol raporu,
- NDT sonucu,
- operatör veya denetçi bilgisi
gibi verilerin birbirine bağlanması gerekebilir.
Bu sayede gelecekte ortaya çıkan bir problemin hangi üretim lotuyla ilişkili olduğu araştırılabilir.
Özel Prosesler Neden Ayrı Yönetilir?
Bazı üretim proseslerinde ürün tamamlandıktan sonra proses sonucunun bütün özelliklerini yalnız nihai ölçümle doğrulamak mümkün olmayabilir.
Örneğin;
- ısıl işlem,
- kaplama,
- kaynak,
- yapıştırma,
- kompozit kürleme
gibi işlemler proses parametrelerinin de kontrollü ve kayıtlı olmasını gerektirir.
Bu nedenle havacılık kalite sistemlerinde özel proseslerin yeterliliği ayrıca takip edilir.
Yüzey Pürüzlülüğü Havacılık Parçalarında Neden Önemlidir?
Bir parçanın nominal ölçüleri uygun olsa bile yüzey karakteristiği fonksiyon açısından uygun olmayabilir.
Özellikle;
- yataklama yüzeylerinde,
- sızdırmazlık bölgelerinde,
- hareketli temas yüzeylerinde,
- yorulmaya maruz kalan komponentlerde
yüzey pürüzlülüğü önemli olabilir.
Ra, Rz veya diğer yüzey parametrelerinin hangi filtre ve cut-off koşullarında değerlendirildiği ölçüm raporunda açık şekilde tanımlanmalıdır.
Havacılıkta Ölçüm Belirsizliği Neden Önemli?
Ölçüm sonucu nominal değere çok yakın olsa bile ölçümün ne kadar güvenilir olduğu bilinmelidir.
Özellikle tolerans sınırına yakın sonuçlarda ölçüm belirsizliği kabul-ret kararını etkileyebilir.
Belirsizlik bütçesinde;
- cihaz performansı,
- sıcaklık,
- fikstürleme,
- operatör,
- prob,
- referans standartlar
gibi etkiler dikkate alınabilir.
KAAN’da Yapay Zekâ Kullanılıyor mu?
TUSAŞ’ın resmî KAAN proje sayfasında yapay zekâ ve nöral ağ desteği, yeni nesil görev sistemleri ve sensör füzyonu platformun açıklanan teknoloji alanları arasında yer alıyor.
Bununla birlikte üretimde kullanılan yapay zekâ sistemleri ile uçak üzerindeki görev sistemlerinin birbirinden ayrılması gerekir.
Üretim tarafında yapay zekâ;
- otomatik görsel kontrol,
- proses analizi,
- kestirimci bakım,
- kusur sınıflandırması
gibi farklı amaçlarla kullanılabilir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Hakkında Sık Sorulan Sorular
KAAN programında Eylül 2026’da yeni bir gelişme oldu mu?
SSB’nin 14 Eylül 2026 tarihli haftalık faaliyet özetinde KAAN Programı kapsamında bir değerlendirme toplantısının gerçekleştirildiği açıklandı. Duyuruda toplantının teknik ayrıntıları paylaşılmadı.
KAAN ilk uçuşunu ne zaman yaptı?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirdi.
KAAN’ın ikinci uçuşu ne zaman gerçekleşti?
TUSAŞ verilerine göre ikinci test uçuşu 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
KAAN’ın ana yüklenicisi kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi TUSAŞ’tır.
KAAN’ın azami hızı ne kadar?
TUSAŞ’ın açıkladığı teknik özelliklerde azami hız Mach 1.8 olarak belirtilmektedir.
KAAN’da CMM ölçümü kullanılabilir mi?
Havacılık üretiminde büyük ve karmaşık parçaların geometrik doğrulaması için CMM sistemleri yaygın şekilde kullanılabilir. KAAN’ın spesifik parça bazlı ölçüm planları kamuya açık olmadığı için belirli bir komponent hakkında doğrulanmamış üretim yöntemi varsayılmamalıdır.
NDT ve CMM aynı kontrolü mü yapar?
Hayır. CMM temel olarak geometrik ve boyutsal uygunluğu kontrol ederken NDT yöntemleri malzeme içerisindeki veya yüzeyindeki süreksizliklerin araştırılmasında kullanılır.
Havacılıkta Gage R&R yapılır mı?
Evet. Ürün veya proses kararında kullanılan ölçüm sisteminin kullanım koşullarındaki değişkenliği MSA ve uygun Gage R&R yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Sonuç: KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite ve Üretim Açısından Ne Gösteriyor?
KAAN programı son durum 2026 kapsamında kamuya açık en güncel gelişmelerden biri SSB tarafından bildirilen program değerlendirme toplantısıdır. Toplantının teknik detayları açıklanmadığı için yeni üretim veya uçuş takvimi konusunda doğrulanmamış yorumlardan kaçınmak gerekir.
Doğrulanmış program bilgileri ise KAAN’ın yalnız bir uçak prototipinden ibaret olmadığını gösteriyor. Program; tasarım, mühendislik, üretim, test, sertifikasyon ve yaşam döngüsü desteğine yönelik geniş bir teknolojik altyapının geliştirilmesini kapsıyor.
Kalite mühendisliği açısından bakıldığında ise CMM ölçümü, GD&T, NDT, Gage R&R, ölçüm belirsizliği, özel proses yönetimi ve izlenebilirlik gibi yöntemler havacılık üretiminin temel yapı taşları arasında yer alıyor.
Özellikle büyük ve karmaşık parçaların üretiminde yalnız nominal ölçünün kontrol edilmesi yeterli değildir. Sıcaklık, fikstürleme, datum stratejisi, ölçüm sistemi yeterliliği ve malzeme bütünlüğü birlikte değerlendirilmelidir.
KAAN programı son durum 2026 bu açıdan kalite kontrol profesyonellerine önemli bir noktayı tekrar hatırlatıyor: ileri teknoloji ürünlerinde üretim kabiliyeti ile ölçme, doğrulama ve izlenebilirlik kabiliyeti birlikte geliştirilmek zorundadır.
Kaynaklar:
SSB’nin söz konusu haftalık duyurusunda değerlendirme toplantısının teknik ayrıntıları veya yeni bir uçuş takvimi paylaşılmadı. Bu nedenle mevcut gelişmeleri değerlendirirken kamuya açık ve doğrulanmış bilgiler ile teknik yorumların birbirinden ayrılması gerekiyor.
KAAN programı son durum 2026 yalnız bir savaş uçağının geliştirilmesini değil; tasarım, aerodinamik, malzeme teknolojileri, hassas üretim, aviyonik, test, sertifikasyon, metroloji ve tedarikçi kalite yönetimi gibi çok sayıda mühendislik disiplininin aynı program içerisinde çalışmasını ifade ediyor.
Kalite ve üretim mühendisleri açısından KAAN gibi karmaşık bir havacılık projesindeki temel konu yalnız bir prototipin uçabilmesi değildir. Tasarlanan geometrinin, malzemenin, üretim proseslerinin ve montaj sisteminin tekrarlanabilir ve doğrulanabilir şekilde yönetilebilmesi de kritik öneme sahiptir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Nedir?
KAAN programı son durum 2026 açısından en güncel resmî gelişmelerden biri 14 Eylül 2026 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yayımlanan haftalık faaliyet özetidir.
SSB açıklamasında, Millî Muharip Uçak KAAN Programı kapsamında gerçekleştirilen bir değerlendirme toplantısına Savunma Sanayii Başkanı’nın katıldığı belirtilmiştir.
Duyuruda toplantının;
- hangi teknik konuları kapsadığı,
- hangi prototiplerin ele alındığı,
- yeni uçuş tarihleri,
- üretim takvimine ilişkin olası değişiklikler
konusunda ayrıntı verilmemiştir.
Bu nedenle kamuya açık olmayan proje ayrıntıları hakkında varsayım yapmak yerine doğrulanmış program bilgileri üzerinden ilerlemek daha doğru olacaktır.
Kaynak:
Savunma Sanayii Başkanlığı – 14 Eylül 2026 Haftalık Faaliyet Özeti
KAAN Projesinin Ana Yüklenicisi Kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. yani TUSAŞ’tır.
TUSAŞ’ın resmî proje sayfasına göre proje sözleşmesi Savunma Sanayii Başkanlığı ile 5 Ağustos 2016 tarihinde imzalandı.
Program kapsamında yalnız hava aracının tasarlanması değil;
- mühendislik altyapısının geliştirilmesi,
- test altyapısının kurulması,
- sertifikasyon kabiliyetlerinin geliştirilmesi,
- üretim ve entegrasyon yetkinliğinin artırılması,
- bakım ve idame altyapısının oluşturulması
gibi uzun vadeli kabiliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
KAAN İlk Uçuşunu Ne Zaman Yaptı?
KAAN’ın ilk uçuşu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
TUSAŞ tarafından açıklanan verilere göre ilk uçuşta KAAN;
- 13 dakika havada kaldı,
- 8.000 feet irtifaya çıktı,
- 230 knot hıza ulaştı.
İlk uçuş sırasında uçağa bir F-16 eşlik etti.
KAAN’ın ikinci test uçuşu ise 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi. TUSAŞ verilerine göre bu uçuş yaklaşık 14 dakika sürdü; uçak 10.000 feet irtifaya çıktı ve 230 knot seviyesine ulaştı.
Kaynak:
TUSAŞ – KAAN Resmî Proje Sayfası
KAAN’ın Teknik Özellikleri Neler?
TUSAŞ tarafından yayımlanan güncel teknik bilgilere göre KAAN’ın bazı temel özellikleri şu şekilde açıklanıyor:
- Kanat açıklığı: 13,4 metre
- Kanat alanı: 71,6 m²
- Uzunluk: 20,3 metre
- Yükseklik: 5 metre
- Azami kalkış ağırlığı: 34.750 kilogram
- Motor: 2 x 13.150 kgf sınıfı itki
- Azami hız: Mach 1.8
- Servis tavanı: 55.000 feet
- G limiti: +9 / -3,5 G
TUSAŞ ayrıca düşük görünürlük, dahili silah yuvaları, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu, yeni nesil aviyonikler ve yüksek durumsal farkındalık gibi tasarım hedeflerini KAAN’ın temel kabiliyetleri arasında sıralıyor.
KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite Mühendisleri İçin Neden Önemli?
KAAN programı son durum 2026 gelişmelerinin kalite mühendisliği açısından önemi, havacılık üretiminin tolerans, izlenebilirlik ve proses kontrolü bakımından yüksek gereksinimlere sahip olmasından kaynaklanıyor.
Bir hava aracının üretiminde yalnız nihai montaj kontrol edilmez.
Kalite sistemi;
- hammadde girişinden,
- talaşlı imalata,
- kompozit proseslerinden,
- özel proseslere,
- boyutsal ölçümlere,
- NDT kontrollerine,
- montaj ve fonksiyon testlerine
kadar geniş bir üretim zincirini kapsar.
Havacılık Üretiminde CMM Neden Kritik?
KAAN gibi büyük ve karmaşık geometrilere sahip bir hava aracının üretiminde parçaların yalnız klasik kumpas veya mikrometreyle kontrol edilmesi yeterli değildir.
CMM sistemleri karmaşık parçaların üç boyutlu koordinat sisteminde ölçülmesini sağlar.
CMM ile;
- delik pozisyonları,
- yüzey profilleri,
- düzlemsellik,
- diklik,
- paralellik,
- konum toleransları,
- karmaşık serbest yüzeyler
kontrol edilebilir.
Özellikle büyük havacılık parçalarında sıcaklık, destekleme yöntemi, fikstür, prob erişimi ve datum stratejisi ölçüm sonucunu ciddi şekilde etkileyebilir.
Bu konuda ayrıntılı teknik bilgi için
CMM ile Büyük Parça Ölçümü: 9 Etkili Çözüm Rehberi
içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Büyük Havacılık Parçalarında Sıcaklık Neden Önemli?
Büyük parçaların boyutsal ölçümünde sıcaklık farkı mikrometre seviyesinde önemli sonuçlar oluşturabilir.
Metal parçalar sıcaklık değiştikçe genleşir veya büzülür.
Özellikle;
- uzun gövde parçaları,
- kanat bileşenleri,
- büyük işlenmiş yapısal parçalar,
- montaj fikstürleri
ölçülürken ortam ve parça sıcaklığı birlikte değerlendirilmelidir.
Parçanın yalnız yüzey sıcaklığının ölçüm ortamına eşit olması, büyük kütleli bir komponentin tamamının termal dengeye ulaştığını her zaman göstermez.
GD&T KAAN Gibi Havacılık Projelerinde Neden Kullanılır?
Havacılık teknik resimlerinde yalnız nominal ölçüler ve artı-eksi toleranslar yeterli olmayabilir.
Parçanın gerçek montaj fonksiyonunu tanımlamak amacıyla GD&T yani Geometrik Ölçülendirme ve Toleranslandırma kullanılır.
Örneğin;
- pozisyon,
- profil,
- diklik,
- paralellik,
- dairesellik,
- salınım
gibi geometrik karakteristikler parçaların montaj ve fonksiyon açısından kontrol edilmesini sağlar.
Önemli noktalardan biri datum sisteminin gerçek fonksiyonel montaj koşulunu temsil etmesidir.
Ölçüm programında kolay olduğu için farklı bir referans yüzey kullanılması parçanın gerçek fonksiyonunun yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.
CMM Prob Kalibrasyonu Havacılıkta Neden Kritik?
CMM cihazı yüksek doğruluk sınıfına sahip olsa bile hatalı prob kalibrasyonu yanlış ölçüm sonuçlarına neden olabilir.
Özellikle;
- uzun prob uzatmaları,
- çoklu prob açıları,
- küçük prob küreleri,
- karmaşık parça geometrileri
kullanıldığında kalibrasyon stratejisinin doğru hazırlanması gerekir.
Prob çapı, ofset veya yön bilgisi hatalı olduğunda ölçüm programı sistematik hata üretebilir.
Konuyla ilgili
CMM Prob Kalibrasyonu Hataları
rehberimizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Üretiminde NDT Neden Önemli Olabilir?
Boyutsal olarak uygun bir parçanın içerisinde veya yüzeyinde süreksizlik bulunabilir.
Bu nedenle havacılık sektöründe uygulamaya ve malzemeye göre tahribatsız muayene yöntemlerinden yararlanılır.
Başlıca NDT yöntemleri;
- ultrasonik muayene,
- radyografik muayene,
- sıvı penetrant muayene,
- manyetik parçacık muayenesi,
- girdap akımları
olarak sıralanabilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı;
- malzeme türüne,
- parça geometrisine,
- beklenen süreksizlik tipine,
- kusurun yüzeyde veya iç bölgede bulunmasına,
- ilgili teknik şartnameye
göre belirlenir.
Boyutsal Ölçüm NDT’nin Yerini Alabilir mi?
Hayır. CMM ve NDT farklı kalite sorularına cevap verir.
CMM;
- parçanın geometrisini,
- boyutlarını,
- konumlarını
doğrulamaya yönelikken NDT yöntemleri malzeme içerisinde veya yüzeyinde bulunabilecek süreksizliklerin araştırılmasına yöneliktir.
Bu nedenle bir parçanın CMM raporunun uygun olması, malzemenin tüm iç yapısının otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Havacılıkta İlk Parça Kontrolü Neden Önemlidir?
Yeni bir parçanın veya değiştirilen üretim prosesinin seri üretime alınması öncesinde ilk ürün doğrulaması önemli bir kalite aşamasıdır.
İlk Parça Kontrolü veya FAI yaklaşımı;
- teknik resimdeki karakteristiklerin doğrulandığını,
- üretim prosesinin belirtilen ürünü üretebildiğini,
- dokümantasyonun tamamlandığını
göstermeye yardımcı olur.
Ancak ilk parçanın uygun olması, seri üretimde bütün parçaların otomatik olarak uygun çıkacağını garanti etmez.
Bu nedenle prosesin zaman içerisindeki kararlılığı da izlenmelidir.
Seri Üretimde %100 CMM Kontrolü Gerekir mi?
Her karakteristiğin her parçada CMM ile kontrol edilmesi her zaman en verimli yöntem değildir.
Örneğin CMM ölçüm çevrimi üretim çevriminden çok daha uzunsa ölçüm odasında darboğaz oluşabilir.
Bu durumda kalite mühendisleri karakteristiğin riskine göre;
- CMM örnekleme planları,
- özel kontrol fikstürleri,
- Go/No-Go mastarlar,
- hat yanı otomatik ölçüm sistemleri,
- SPC
gibi yöntemleri birlikte değerlendirebilir.
Kontrol planı müşteri, teknik şartname ve ürün riskine göre oluşturulmalıdır.
Gage R&R Havacılıkta Neden Daha Kritik Olabilir?
Bir ölçüm cihazının kalibrasyon sertifikasının olması ölçüm sisteminin gerçek üretim ortamında yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Gage R&R çalışması ölçüm sistemindeki değişkenliği;
- tekrar edilebilirlik,
- yeniden üretilebilirlik,
- operatör etkisi
açısından değerlendirmeye yardımcı olur.
Güvenlik açısından kritik havacılık karakteristiklerinde ölçüm sistemi yeterliliğinin daha sıkı değerlendirilmesi gerekebilir.
Detaylı uygulama için
Gage R&R Analizi Nedir? 9 Adımda Güvenilir Rehber
makalemizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Programı Son Durum 2026 ve Tedarikçi Kalitesi
KAAN programı son durum 2026 değerlendirilirken tedarikçi ekosistemi de önemli bir üretim başlığıdır.
Karmaşık havacılık platformlarının bütün parçalarının tek bir fabrikada üretilmesi yerine farklı uzmanlık alanlarına sahip şirketlerden oluşan geniş bir tedarik zinciri kullanılır.
Bu yapı tedarikçi kalite yönetimini kritik hâle getirir.
Tedarikçilerde;
- özel proses yeterliliği,
- ölçüm altyapısı,
- kalibrasyon sistemi,
- malzeme izlenebilirliği,
- değişiklik yönetimi,
- dokümantasyon
kontrol edilmelidir.
Havacılık Üretiminde İzlenebilirlik Neden Kritik?
Havacılık sektöründe yalnız parçanın uygun olması değil, parçanın nasıl üretildiğinin izlenebilir olması da önem taşır.
Bir kritik parçanın kayıtlarında uygulamaya göre;
- malzeme lotu,
- üretim emri,
- işlem tarihi,
- kullanılan makine,
- ölçüm cihazı,
- kontrol raporu,
- NDT sonucu,
- operatör veya denetçi bilgisi
gibi verilerin birbirine bağlanması gerekebilir.
Bu sayede gelecekte ortaya çıkan bir problemin hangi üretim lotuyla ilişkili olduğu araştırılabilir.
Özel Prosesler Neden Ayrı Yönetilir?
Bazı üretim proseslerinde ürün tamamlandıktan sonra proses sonucunun bütün özelliklerini yalnız nihai ölçümle doğrulamak mümkün olmayabilir.
Örneğin;
- ısıl işlem,
- kaplama,
- kaynak,
- yapıştırma,
- kompozit kürleme
gibi işlemler proses parametrelerinin de kontrollü ve kayıtlı olmasını gerektirir.
Bu nedenle havacılık kalite sistemlerinde özel proseslerin yeterliliği ayrıca takip edilir.
Yüzey Pürüzlülüğü Havacılık Parçalarında Neden Önemlidir?
Bir parçanın nominal ölçüleri uygun olsa bile yüzey karakteristiği fonksiyon açısından uygun olmayabilir.
Özellikle;
- yataklama yüzeylerinde,
- sızdırmazlık bölgelerinde,
- hareketli temas yüzeylerinde,
- yorulmaya maruz kalan komponentlerde
yüzey pürüzlülüğü önemli olabilir.
Ra, Rz veya diğer yüzey parametrelerinin hangi filtre ve cut-off koşullarında değerlendirildiği ölçüm raporunda açık şekilde tanımlanmalıdır.
Havacılıkta Ölçüm Belirsizliği Neden Önemli?
Ölçüm sonucu nominal değere çok yakın olsa bile ölçümün ne kadar güvenilir olduğu bilinmelidir.
Özellikle tolerans sınırına yakın sonuçlarda ölçüm belirsizliği kabul-ret kararını etkileyebilir.
Belirsizlik bütçesinde;
- cihaz performansı,
- sıcaklık,
- fikstürleme,
- operatör,
- prob,
- referans standartlar
gibi etkiler dikkate alınabilir.
KAAN’da Yapay Zekâ Kullanılıyor mu?
TUSAŞ’ın resmî KAAN proje sayfasında yapay zekâ ve nöral ağ desteği, yeni nesil görev sistemleri ve sensör füzyonu platformun açıklanan teknoloji alanları arasında yer alıyor.
Bununla birlikte üretimde kullanılan yapay zekâ sistemleri ile uçak üzerindeki görev sistemlerinin birbirinden ayrılması gerekir.
Üretim tarafında yapay zekâ;
- otomatik görsel kontrol,
- proses analizi,
- kestirimci bakım,
- kusur sınıflandırması
gibi farklı amaçlarla kullanılabilir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Hakkında Sık Sorulan Sorular
KAAN programında Eylül 2026’da yeni bir gelişme oldu mu?
SSB’nin 14 Eylül 2026 tarihli haftalık faaliyet özetinde KAAN Programı kapsamında bir değerlendirme toplantısının gerçekleştirildiği açıklandı. Duyuruda toplantının teknik ayrıntıları paylaşılmadı.
KAAN ilk uçuşunu ne zaman yaptı?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirdi.
KAAN’ın ikinci uçuşu ne zaman gerçekleşti?
TUSAŞ verilerine göre ikinci test uçuşu 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
KAAN’ın ana yüklenicisi kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi TUSAŞ’tır.
KAAN’ın azami hızı ne kadar?
TUSAŞ’ın açıkladığı teknik özelliklerde azami hız Mach 1.8 olarak belirtilmektedir.
KAAN’da CMM ölçümü kullanılabilir mi?
Havacılık üretiminde büyük ve karmaşık parçaların geometrik doğrulaması için CMM sistemleri yaygın şekilde kullanılabilir. KAAN’ın spesifik parça bazlı ölçüm planları kamuya açık olmadığı için belirli bir komponent hakkında doğrulanmamış üretim yöntemi varsayılmamalıdır.
NDT ve CMM aynı kontrolü mü yapar?
Hayır. CMM temel olarak geometrik ve boyutsal uygunluğu kontrol ederken NDT yöntemleri malzeme içerisindeki veya yüzeyindeki süreksizliklerin araştırılmasında kullanılır.
Havacılıkta Gage R&R yapılır mı?
Evet. Ürün veya proses kararında kullanılan ölçüm sisteminin kullanım koşullarındaki değişkenliği MSA ve uygun Gage R&R yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Sonuç: KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite ve Üretim Açısından Ne Gösteriyor?
KAAN programı son durum 2026 kapsamında kamuya açık en güncel gelişmelerden biri SSB tarafından bildirilen program değerlendirme toplantısıdır. Toplantının teknik detayları açıklanmadığı için yeni üretim veya uçuş takvimi konusunda doğrulanmamış yorumlardan kaçınmak gerekir.
Doğrulanmış program bilgileri ise KAAN’ın yalnız bir uçak prototipinden ibaret olmadığını gösteriyor. Program; tasarım, mühendislik, üretim, test, sertifikasyon ve yaşam döngüsü desteğine yönelik geniş bir teknolojik altyapının geliştirilmesini kapsıyor.
Kalite mühendisliği açısından bakıldığında ise CMM ölçümü, GD&T, NDT, Gage R&R, ölçüm belirsizliği, özel proses yönetimi ve izlenebilirlik gibi yöntemler havacılık üretiminin temel yapı taşları arasında yer alıyor.
Özellikle büyük ve karmaşık parçaların üretiminde yalnız nominal ölçünün kontrol edilmesi yeterli değildir. Sıcaklık, fikstürleme, datum stratejisi, ölçüm sistemi yeterliliği ve malzeme bütünlüğü birlikte değerlendirilmelidir.
KAAN programı son durum 2026 bu açıdan kalite kontrol profesyonellerine önemli bir noktayı tekrar hatırlatıyor: ileri teknoloji ürünlerinde üretim kabiliyeti ile ölçme, doğrulama ve izlenebilirlik kabiliyeti birlikte geliştirilmek zorundadır.
Kaynaklar:
SSB’nin söz konusu haftalık duyurusunda değerlendirme toplantısının teknik ayrıntıları veya yeni bir uçuş takvimi paylaşılmadı. Bu nedenle mevcut gelişmeleri değerlendirirken kamuya açık ve doğrulanmış bilgiler ile teknik yorumların birbirinden ayrılması gerekiyor.
KAAN programı son durum 2026 yalnız bir savaş uçağının geliştirilmesini değil; tasarım, aerodinamik, malzeme teknolojileri, hassas üretim, aviyonik, test, sertifikasyon, metroloji ve tedarikçi kalite yönetimi gibi çok sayıda mühendislik disiplininin aynı program içerisinde çalışmasını ifade ediyor.
Kalite ve üretim mühendisleri açısından KAAN gibi karmaşık bir havacılık projesindeki temel konu yalnız bir prototipin uçabilmesi değildir. Tasarlanan geometrinin, malzemenin, üretim proseslerinin ve montaj sisteminin tekrarlanabilir ve doğrulanabilir şekilde yönetilebilmesi de kritik öneme sahiptir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Nedir?
KAAN programı son durum 2026 açısından en güncel resmî gelişmelerden biri 14 Eylül 2026 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yayımlanan haftalık faaliyet özetidir.
SSB açıklamasında, Millî Muharip Uçak KAAN Programı kapsamında gerçekleştirilen bir değerlendirme toplantısına Savunma Sanayii Başkanı’nın katıldığı belirtilmiştir.
Duyuruda toplantının;
- hangi teknik konuları kapsadığı,
- hangi prototiplerin ele alındığı,
- yeni uçuş tarihleri,
- üretim takvimine ilişkin olası değişiklikler
konusunda ayrıntı verilmemiştir.
Bu nedenle kamuya açık olmayan proje ayrıntıları hakkında varsayım yapmak yerine doğrulanmış program bilgileri üzerinden ilerlemek daha doğru olacaktır.
Kaynak:
Savunma Sanayii Başkanlığı – 14 Eylül 2026 Haftalık Faaliyet Özeti
KAAN Projesinin Ana Yüklenicisi Kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. yani TUSAŞ’tır.
TUSAŞ’ın resmî proje sayfasına göre proje sözleşmesi Savunma Sanayii Başkanlığı ile 5 Ağustos 2016 tarihinde imzalandı.
Program kapsamında yalnız hava aracının tasarlanması değil;
- mühendislik altyapısının geliştirilmesi,
- test altyapısının kurulması,
- sertifikasyon kabiliyetlerinin geliştirilmesi,
- üretim ve entegrasyon yetkinliğinin artırılması,
- bakım ve idame altyapısının oluşturulması
gibi uzun vadeli kabiliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
KAAN İlk Uçuşunu Ne Zaman Yaptı?
KAAN’ın ilk uçuşu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
TUSAŞ tarafından açıklanan verilere göre ilk uçuşta KAAN;
- 13 dakika havada kaldı,
- 8.000 feet irtifaya çıktı,
- 230 knot hıza ulaştı.
İlk uçuş sırasında uçağa bir F-16 eşlik etti.
KAAN’ın ikinci test uçuşu ise 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi. TUSAŞ verilerine göre bu uçuş yaklaşık 14 dakika sürdü; uçak 10.000 feet irtifaya çıktı ve 230 knot seviyesine ulaştı.
Kaynak:
TUSAŞ – KAAN Resmî Proje Sayfası
KAAN’ın Teknik Özellikleri Neler?
TUSAŞ tarafından yayımlanan güncel teknik bilgilere göre KAAN’ın bazı temel özellikleri şu şekilde açıklanıyor:
- Kanat açıklığı: 13,4 metre
- Kanat alanı: 71,6 m²
- Uzunluk: 20,3 metre
- Yükseklik: 5 metre
- Azami kalkış ağırlığı: 34.750 kilogram
- Motor: 2 x 13.150 kgf sınıfı itki
- Azami hız: Mach 1.8
- Servis tavanı: 55.000 feet
- G limiti: +9 / -3,5 G
TUSAŞ ayrıca düşük görünürlük, dahili silah yuvaları, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu, yeni nesil aviyonikler ve yüksek durumsal farkındalık gibi tasarım hedeflerini KAAN’ın temel kabiliyetleri arasında sıralıyor.
KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite Mühendisleri İçin Neden Önemli?
KAAN programı son durum 2026 gelişmelerinin kalite mühendisliği açısından önemi, havacılık üretiminin tolerans, izlenebilirlik ve proses kontrolü bakımından yüksek gereksinimlere sahip olmasından kaynaklanıyor.
Bir hava aracının üretiminde yalnız nihai montaj kontrol edilmez.
Kalite sistemi;
- hammadde girişinden,
- talaşlı imalata,
- kompozit proseslerinden,
- özel proseslere,
- boyutsal ölçümlere,
- NDT kontrollerine,
- montaj ve fonksiyon testlerine
kadar geniş bir üretim zincirini kapsar.
Havacılık Üretiminde CMM Neden Kritik?
KAAN gibi büyük ve karmaşık geometrilere sahip bir hava aracının üretiminde parçaların yalnız klasik kumpas veya mikrometreyle kontrol edilmesi yeterli değildir.
CMM sistemleri karmaşık parçaların üç boyutlu koordinat sisteminde ölçülmesini sağlar.
CMM ile;
- delik pozisyonları,
- yüzey profilleri,
- düzlemsellik,
- diklik,
- paralellik,
- konum toleransları,
- karmaşık serbest yüzeyler
kontrol edilebilir.
Özellikle büyük havacılık parçalarında sıcaklık, destekleme yöntemi, fikstür, prob erişimi ve datum stratejisi ölçüm sonucunu ciddi şekilde etkileyebilir.
Bu konuda ayrıntılı teknik bilgi için
CMM ile Büyük Parça Ölçümü: 9 Etkili Çözüm Rehberi
içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Büyük Havacılık Parçalarında Sıcaklık Neden Önemli?
Büyük parçaların boyutsal ölçümünde sıcaklık farkı mikrometre seviyesinde önemli sonuçlar oluşturabilir.
Metal parçalar sıcaklık değiştikçe genleşir veya büzülür.
Özellikle;
- uzun gövde parçaları,
- kanat bileşenleri,
- büyük işlenmiş yapısal parçalar,
- montaj fikstürleri
ölçülürken ortam ve parça sıcaklığı birlikte değerlendirilmelidir.
Parçanın yalnız yüzey sıcaklığının ölçüm ortamına eşit olması, büyük kütleli bir komponentin tamamının termal dengeye ulaştığını her zaman göstermez.
GD&T KAAN Gibi Havacılık Projelerinde Neden Kullanılır?
Havacılık teknik resimlerinde yalnız nominal ölçüler ve artı-eksi toleranslar yeterli olmayabilir.
Parçanın gerçek montaj fonksiyonunu tanımlamak amacıyla GD&T yani Geometrik Ölçülendirme ve Toleranslandırma kullanılır.
Örneğin;
- pozisyon,
- profil,
- diklik,
- paralellik,
- dairesellik,
- salınım
gibi geometrik karakteristikler parçaların montaj ve fonksiyon açısından kontrol edilmesini sağlar.
Önemli noktalardan biri datum sisteminin gerçek fonksiyonel montaj koşulunu temsil etmesidir.
Ölçüm programında kolay olduğu için farklı bir referans yüzey kullanılması parçanın gerçek fonksiyonunun yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.
CMM Prob Kalibrasyonu Havacılıkta Neden Kritik?
CMM cihazı yüksek doğruluk sınıfına sahip olsa bile hatalı prob kalibrasyonu yanlış ölçüm sonuçlarına neden olabilir.
Özellikle;
- uzun prob uzatmaları,
- çoklu prob açıları,
- küçük prob küreleri,
- karmaşık parça geometrileri
kullanıldığında kalibrasyon stratejisinin doğru hazırlanması gerekir.
Prob çapı, ofset veya yön bilgisi hatalı olduğunda ölçüm programı sistematik hata üretebilir.
Konuyla ilgili
CMM Prob Kalibrasyonu Hataları
rehberimizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Üretiminde NDT Neden Önemli Olabilir?
Boyutsal olarak uygun bir parçanın içerisinde veya yüzeyinde süreksizlik bulunabilir.
Bu nedenle havacılık sektöründe uygulamaya ve malzemeye göre tahribatsız muayene yöntemlerinden yararlanılır.
Başlıca NDT yöntemleri;
- ultrasonik muayene,
- radyografik muayene,
- sıvı penetrant muayene,
- manyetik parçacık muayenesi,
- girdap akımları
olarak sıralanabilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı;
- malzeme türüne,
- parça geometrisine,
- beklenen süreksizlik tipine,
- kusurun yüzeyde veya iç bölgede bulunmasına,
- ilgili teknik şartnameye
göre belirlenir.
Boyutsal Ölçüm NDT’nin Yerini Alabilir mi?
Hayır. CMM ve NDT farklı kalite sorularına cevap verir.
CMM;
- parçanın geometrisini,
- boyutlarını,
- konumlarını
doğrulamaya yönelikken NDT yöntemleri malzeme içerisinde veya yüzeyinde bulunabilecek süreksizliklerin araştırılmasına yöneliktir.
Bu nedenle bir parçanın CMM raporunun uygun olması, malzemenin tüm iç yapısının otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Havacılıkta İlk Parça Kontrolü Neden Önemlidir?
Yeni bir parçanın veya değiştirilen üretim prosesinin seri üretime alınması öncesinde ilk ürün doğrulaması önemli bir kalite aşamasıdır.
İlk Parça Kontrolü veya FAI yaklaşımı;
- teknik resimdeki karakteristiklerin doğrulandığını,
- üretim prosesinin belirtilen ürünü üretebildiğini,
- dokümantasyonun tamamlandığını
göstermeye yardımcı olur.
Ancak ilk parçanın uygun olması, seri üretimde bütün parçaların otomatik olarak uygun çıkacağını garanti etmez.
Bu nedenle prosesin zaman içerisindeki kararlılığı da izlenmelidir.
Seri Üretimde %100 CMM Kontrolü Gerekir mi?
Her karakteristiğin her parçada CMM ile kontrol edilmesi her zaman en verimli yöntem değildir.
Örneğin CMM ölçüm çevrimi üretim çevriminden çok daha uzunsa ölçüm odasında darboğaz oluşabilir.
Bu durumda kalite mühendisleri karakteristiğin riskine göre;
- CMM örnekleme planları,
- özel kontrol fikstürleri,
- Go/No-Go mastarlar,
- hat yanı otomatik ölçüm sistemleri,
- SPC
gibi yöntemleri birlikte değerlendirebilir.
Kontrol planı müşteri, teknik şartname ve ürün riskine göre oluşturulmalıdır.
Gage R&R Havacılıkta Neden Daha Kritik Olabilir?
Bir ölçüm cihazının kalibrasyon sertifikasının olması ölçüm sisteminin gerçek üretim ortamında yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Gage R&R çalışması ölçüm sistemindeki değişkenliği;
- tekrar edilebilirlik,
- yeniden üretilebilirlik,
- operatör etkisi
açısından değerlendirmeye yardımcı olur.
Güvenlik açısından kritik havacılık karakteristiklerinde ölçüm sistemi yeterliliğinin daha sıkı değerlendirilmesi gerekebilir.
Detaylı uygulama için
Gage R&R Analizi Nedir? 9 Adımda Güvenilir Rehber
makalemizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Programı Son Durum 2026 ve Tedarikçi Kalitesi
KAAN programı son durum 2026 değerlendirilirken tedarikçi ekosistemi de önemli bir üretim başlığıdır.
Karmaşık havacılık platformlarının bütün parçalarının tek bir fabrikada üretilmesi yerine farklı uzmanlık alanlarına sahip şirketlerden oluşan geniş bir tedarik zinciri kullanılır.
Bu yapı tedarikçi kalite yönetimini kritik hâle getirir.
Tedarikçilerde;
- özel proses yeterliliği,
- ölçüm altyapısı,
- kalibrasyon sistemi,
- malzeme izlenebilirliği,
- değişiklik yönetimi,
- dokümantasyon
kontrol edilmelidir.
Havacılık Üretiminde İzlenebilirlik Neden Kritik?
Havacılık sektöründe yalnız parçanın uygun olması değil, parçanın nasıl üretildiğinin izlenebilir olması da önem taşır.
Bir kritik parçanın kayıtlarında uygulamaya göre;
- malzeme lotu,
- üretim emri,
- işlem tarihi,
- kullanılan makine,
- ölçüm cihazı,
- kontrol raporu,
- NDT sonucu,
- operatör veya denetçi bilgisi
gibi verilerin birbirine bağlanması gerekebilir.
Bu sayede gelecekte ortaya çıkan bir problemin hangi üretim lotuyla ilişkili olduğu araştırılabilir.
Özel Prosesler Neden Ayrı Yönetilir?
Bazı üretim proseslerinde ürün tamamlandıktan sonra proses sonucunun bütün özelliklerini yalnız nihai ölçümle doğrulamak mümkün olmayabilir.
Örneğin;
- ısıl işlem,
- kaplama,
- kaynak,
- yapıştırma,
- kompozit kürleme
gibi işlemler proses parametrelerinin de kontrollü ve kayıtlı olmasını gerektirir.
Bu nedenle havacılık kalite sistemlerinde özel proseslerin yeterliliği ayrıca takip edilir.
Yüzey Pürüzlülüğü Havacılık Parçalarında Neden Önemlidir?
Bir parçanın nominal ölçüleri uygun olsa bile yüzey karakteristiği fonksiyon açısından uygun olmayabilir.
Özellikle;
- yataklama yüzeylerinde,
- sızdırmazlık bölgelerinde,
- hareketli temas yüzeylerinde,
- yorulmaya maruz kalan komponentlerde
yüzey pürüzlülüğü önemli olabilir.
Ra, Rz veya diğer yüzey parametrelerinin hangi filtre ve cut-off koşullarında değerlendirildiği ölçüm raporunda açık şekilde tanımlanmalıdır.
Havacılıkta Ölçüm Belirsizliği Neden Önemli?
Ölçüm sonucu nominal değere çok yakın olsa bile ölçümün ne kadar güvenilir olduğu bilinmelidir.
Özellikle tolerans sınırına yakın sonuçlarda ölçüm belirsizliği kabul-ret kararını etkileyebilir.
Belirsizlik bütçesinde;
- cihaz performansı,
- sıcaklık,
- fikstürleme,
- operatör,
- prob,
- referans standartlar
gibi etkiler dikkate alınabilir.
KAAN’da Yapay Zekâ Kullanılıyor mu?
TUSAŞ’ın resmî KAAN proje sayfasında yapay zekâ ve nöral ağ desteği, yeni nesil görev sistemleri ve sensör füzyonu platformun açıklanan teknoloji alanları arasında yer alıyor.
Bununla birlikte üretimde kullanılan yapay zekâ sistemleri ile uçak üzerindeki görev sistemlerinin birbirinden ayrılması gerekir.
Üretim tarafında yapay zekâ;
- otomatik görsel kontrol,
- proses analizi,
- kestirimci bakım,
- kusur sınıflandırması
gibi farklı amaçlarla kullanılabilir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Hakkında Sık Sorulan Sorular
KAAN programında Eylül 2026’da yeni bir gelişme oldu mu?
SSB’nin 14 Eylül 2026 tarihli haftalık faaliyet özetinde KAAN Programı kapsamında bir değerlendirme toplantısının gerçekleştirildiği açıklandı. Duyuruda toplantının teknik ayrıntıları paylaşılmadı.
KAAN ilk uçuşunu ne zaman yaptı?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirdi.
KAAN’ın ikinci uçuşu ne zaman gerçekleşti?
TUSAŞ verilerine göre ikinci test uçuşu 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
KAAN’ın ana yüklenicisi kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi TUSAŞ’tır.
KAAN’ın azami hızı ne kadar?
TUSAŞ’ın açıkladığı teknik özelliklerde azami hız Mach 1.8 olarak belirtilmektedir.
KAAN’da CMM ölçümü kullanılabilir mi?
Havacılık üretiminde büyük ve karmaşık parçaların geometrik doğrulaması için CMM sistemleri yaygın şekilde kullanılabilir. KAAN’ın spesifik parça bazlı ölçüm planları kamuya açık olmadığı için belirli bir komponent hakkında doğrulanmamış üretim yöntemi varsayılmamalıdır.
NDT ve CMM aynı kontrolü mü yapar?
Hayır. CMM temel olarak geometrik ve boyutsal uygunluğu kontrol ederken NDT yöntemleri malzeme içerisindeki veya yüzeyindeki süreksizliklerin araştırılmasında kullanılır.
Havacılıkta Gage R&R yapılır mı?
Evet. Ürün veya proses kararında kullanılan ölçüm sisteminin kullanım koşullarındaki değişkenliği MSA ve uygun Gage R&R yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Sonuç: KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite ve Üretim Açısından Ne Gösteriyor?
KAAN programı son durum 2026 kapsamında kamuya açık en güncel gelişmelerden biri SSB tarafından bildirilen program değerlendirme toplantısıdır. Toplantının teknik detayları açıklanmadığı için yeni üretim veya uçuş takvimi konusunda doğrulanmamış yorumlardan kaçınmak gerekir.
Doğrulanmış program bilgileri ise KAAN’ın yalnız bir uçak prototipinden ibaret olmadığını gösteriyor. Program; tasarım, mühendislik, üretim, test, sertifikasyon ve yaşam döngüsü desteğine yönelik geniş bir teknolojik altyapının geliştirilmesini kapsıyor.
Kalite mühendisliği açısından bakıldığında ise CMM ölçümü, GD&T, NDT, Gage R&R, ölçüm belirsizliği, özel proses yönetimi ve izlenebilirlik gibi yöntemler havacılık üretiminin temel yapı taşları arasında yer alıyor.
Özellikle büyük ve karmaşık parçaların üretiminde yalnız nominal ölçünün kontrol edilmesi yeterli değildir. Sıcaklık, fikstürleme, datum stratejisi, ölçüm sistemi yeterliliği ve malzeme bütünlüğü birlikte değerlendirilmelidir.
KAAN programı son durum 2026 bu açıdan kalite kontrol profesyonellerine önemli bir noktayı tekrar hatırlatıyor: ileri teknoloji ürünlerinde üretim kabiliyeti ile ölçme, doğrulama ve izlenebilirlik kabiliyeti birlikte geliştirilmek zorundadır.
Kaynaklar:
SSB’nin söz konusu haftalık duyurusunda değerlendirme toplantısının teknik ayrıntıları veya yeni bir uçuş takvimi paylaşılmadı. Bu nedenle mevcut gelişmeleri değerlendirirken kamuya açık ve doğrulanmış bilgiler ile teknik yorumların birbirinden ayrılması gerekiyor.
KAAN programı son durum 2026 yalnız bir savaş uçağının geliştirilmesini değil; tasarım, aerodinamik, malzeme teknolojileri, hassas üretim, aviyonik, test, sertifikasyon, metroloji ve tedarikçi kalite yönetimi gibi çok sayıda mühendislik disiplininin aynı program içerisinde çalışmasını ifade ediyor.
Kalite ve üretim mühendisleri açısından KAAN gibi karmaşık bir havacılık projesindeki temel konu yalnız bir prototipin uçabilmesi değildir. Tasarlanan geometrinin, malzemenin, üretim proseslerinin ve montaj sisteminin tekrarlanabilir ve doğrulanabilir şekilde yönetilebilmesi de kritik öneme sahiptir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Nedir?
KAAN programı son durum 2026 açısından en güncel resmî gelişmelerden biri 14 Eylül 2026 tarihinde Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yayımlanan haftalık faaliyet özetidir.
SSB açıklamasında, Millî Muharip Uçak KAAN Programı kapsamında gerçekleştirilen bir değerlendirme toplantısına Savunma Sanayii Başkanı’nın katıldığı belirtilmiştir.
Duyuruda toplantının;
- hangi teknik konuları kapsadığı,
- hangi prototiplerin ele alındığı,
- yeni uçuş tarihleri,
- üretim takvimine ilişkin olası değişiklikler
konusunda ayrıntı verilmemiştir.
Bu nedenle kamuya açık olmayan proje ayrıntıları hakkında varsayım yapmak yerine doğrulanmış program bilgileri üzerinden ilerlemek daha doğru olacaktır.
Kaynak:
Savunma Sanayii Başkanlığı – 14 Eylül 2026 Haftalık Faaliyet Özeti
KAAN Projesinin Ana Yüklenicisi Kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. yani TUSAŞ’tır.
TUSAŞ’ın resmî proje sayfasına göre proje sözleşmesi Savunma Sanayii Başkanlığı ile 5 Ağustos 2016 tarihinde imzalandı.
Program kapsamında yalnız hava aracının tasarlanması değil;
- mühendislik altyapısının geliştirilmesi,
- test altyapısının kurulması,
- sertifikasyon kabiliyetlerinin geliştirilmesi,
- üretim ve entegrasyon yetkinliğinin artırılması,
- bakım ve idame altyapısının oluşturulması
gibi uzun vadeli kabiliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor.
KAAN İlk Uçuşunu Ne Zaman Yaptı?
KAAN’ın ilk uçuşu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
TUSAŞ tarafından açıklanan verilere göre ilk uçuşta KAAN;
- 13 dakika havada kaldı,
- 8.000 feet irtifaya çıktı,
- 230 knot hıza ulaştı.
İlk uçuş sırasında uçağa bir F-16 eşlik etti.
KAAN’ın ikinci test uçuşu ise 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi. TUSAŞ verilerine göre bu uçuş yaklaşık 14 dakika sürdü; uçak 10.000 feet irtifaya çıktı ve 230 knot seviyesine ulaştı.
Kaynak:
TUSAŞ – KAAN Resmî Proje Sayfası
KAAN’ın Teknik Özellikleri Neler?
TUSAŞ tarafından yayımlanan güncel teknik bilgilere göre KAAN’ın bazı temel özellikleri şu şekilde açıklanıyor:
- Kanat açıklığı: 13,4 metre
- Kanat alanı: 71,6 m²
- Uzunluk: 20,3 metre
- Yükseklik: 5 metre
- Azami kalkış ağırlığı: 34.750 kilogram
- Motor: 2 x 13.150 kgf sınıfı itki
- Azami hız: Mach 1.8
- Servis tavanı: 55.000 feet
- G limiti: +9 / -3,5 G
TUSAŞ ayrıca düşük görünürlük, dahili silah yuvaları, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu, yeni nesil aviyonikler ve yüksek durumsal farkındalık gibi tasarım hedeflerini KAAN’ın temel kabiliyetleri arasında sıralıyor.
KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite Mühendisleri İçin Neden Önemli?
KAAN programı son durum 2026 gelişmelerinin kalite mühendisliği açısından önemi, havacılık üretiminin tolerans, izlenebilirlik ve proses kontrolü bakımından yüksek gereksinimlere sahip olmasından kaynaklanıyor.
Bir hava aracının üretiminde yalnız nihai montaj kontrol edilmez.
Kalite sistemi;
- hammadde girişinden,
- talaşlı imalata,
- kompozit proseslerinden,
- özel proseslere,
- boyutsal ölçümlere,
- NDT kontrollerine,
- montaj ve fonksiyon testlerine
kadar geniş bir üretim zincirini kapsar.
Havacılık Üretiminde CMM Neden Kritik?
KAAN gibi büyük ve karmaşık geometrilere sahip bir hava aracının üretiminde parçaların yalnız klasik kumpas veya mikrometreyle kontrol edilmesi yeterli değildir.
CMM sistemleri karmaşık parçaların üç boyutlu koordinat sisteminde ölçülmesini sağlar.
CMM ile;
- delik pozisyonları,
- yüzey profilleri,
- düzlemsellik,
- diklik,
- paralellik,
- konum toleransları,
- karmaşık serbest yüzeyler
kontrol edilebilir.
Özellikle büyük havacılık parçalarında sıcaklık, destekleme yöntemi, fikstür, prob erişimi ve datum stratejisi ölçüm sonucunu ciddi şekilde etkileyebilir.
Bu konuda ayrıntılı teknik bilgi için
CMM ile Büyük Parça Ölçümü: 9 Etkili Çözüm Rehberi
içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Büyük Havacılık Parçalarında Sıcaklık Neden Önemli?
Büyük parçaların boyutsal ölçümünde sıcaklık farkı mikrometre seviyesinde önemli sonuçlar oluşturabilir.
Metal parçalar sıcaklık değiştikçe genleşir veya büzülür.
Özellikle;
- uzun gövde parçaları,
- kanat bileşenleri,
- büyük işlenmiş yapısal parçalar,
- montaj fikstürleri
ölçülürken ortam ve parça sıcaklığı birlikte değerlendirilmelidir.
Parçanın yalnız yüzey sıcaklığının ölçüm ortamına eşit olması, büyük kütleli bir komponentin tamamının termal dengeye ulaştığını her zaman göstermez.
GD&T KAAN Gibi Havacılık Projelerinde Neden Kullanılır?
Havacılık teknik resimlerinde yalnız nominal ölçüler ve artı-eksi toleranslar yeterli olmayabilir.
Parçanın gerçek montaj fonksiyonunu tanımlamak amacıyla GD&T yani Geometrik Ölçülendirme ve Toleranslandırma kullanılır.
Örneğin;
- pozisyon,
- profil,
- diklik,
- paralellik,
- dairesellik,
- salınım
gibi geometrik karakteristikler parçaların montaj ve fonksiyon açısından kontrol edilmesini sağlar.
Önemli noktalardan biri datum sisteminin gerçek fonksiyonel montaj koşulunu temsil etmesidir.
Ölçüm programında kolay olduğu için farklı bir referans yüzey kullanılması parçanın gerçek fonksiyonunun yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.
CMM Prob Kalibrasyonu Havacılıkta Neden Kritik?
CMM cihazı yüksek doğruluk sınıfına sahip olsa bile hatalı prob kalibrasyonu yanlış ölçüm sonuçlarına neden olabilir.
Özellikle;
- uzun prob uzatmaları,
- çoklu prob açıları,
- küçük prob küreleri,
- karmaşık parça geometrileri
kullanıldığında kalibrasyon stratejisinin doğru hazırlanması gerekir.
Prob çapı, ofset veya yön bilgisi hatalı olduğunda ölçüm programı sistematik hata üretebilir.
Konuyla ilgili
CMM Prob Kalibrasyonu Hataları
rehberimizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Üretiminde NDT Neden Önemli Olabilir?
Boyutsal olarak uygun bir parçanın içerisinde veya yüzeyinde süreksizlik bulunabilir.
Bu nedenle havacılık sektöründe uygulamaya ve malzemeye göre tahribatsız muayene yöntemlerinden yararlanılır.
Başlıca NDT yöntemleri;
- ultrasonik muayene,
- radyografik muayene,
- sıvı penetrant muayene,
- manyetik parçacık muayenesi,
- girdap akımları
olarak sıralanabilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı;
- malzeme türüne,
- parça geometrisine,
- beklenen süreksizlik tipine,
- kusurun yüzeyde veya iç bölgede bulunmasına,
- ilgili teknik şartnameye
göre belirlenir.
Boyutsal Ölçüm NDT’nin Yerini Alabilir mi?
Hayır. CMM ve NDT farklı kalite sorularına cevap verir.
CMM;
- parçanın geometrisini,
- boyutlarını,
- konumlarını
doğrulamaya yönelikken NDT yöntemleri malzeme içerisinde veya yüzeyinde bulunabilecek süreksizliklerin araştırılmasına yöneliktir.
Bu nedenle bir parçanın CMM raporunun uygun olması, malzemenin tüm iç yapısının otomatik olarak kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Havacılıkta İlk Parça Kontrolü Neden Önemlidir?
Yeni bir parçanın veya değiştirilen üretim prosesinin seri üretime alınması öncesinde ilk ürün doğrulaması önemli bir kalite aşamasıdır.
İlk Parça Kontrolü veya FAI yaklaşımı;
- teknik resimdeki karakteristiklerin doğrulandığını,
- üretim prosesinin belirtilen ürünü üretebildiğini,
- dokümantasyonun tamamlandığını
göstermeye yardımcı olur.
Ancak ilk parçanın uygun olması, seri üretimde bütün parçaların otomatik olarak uygun çıkacağını garanti etmez.
Bu nedenle prosesin zaman içerisindeki kararlılığı da izlenmelidir.
Seri Üretimde %100 CMM Kontrolü Gerekir mi?
Her karakteristiğin her parçada CMM ile kontrol edilmesi her zaman en verimli yöntem değildir.
Örneğin CMM ölçüm çevrimi üretim çevriminden çok daha uzunsa ölçüm odasında darboğaz oluşabilir.
Bu durumda kalite mühendisleri karakteristiğin riskine göre;
- CMM örnekleme planları,
- özel kontrol fikstürleri,
- Go/No-Go mastarlar,
- hat yanı otomatik ölçüm sistemleri,
- SPC
gibi yöntemleri birlikte değerlendirebilir.
Kontrol planı müşteri, teknik şartname ve ürün riskine göre oluşturulmalıdır.
Gage R&R Havacılıkta Neden Daha Kritik Olabilir?
Bir ölçüm cihazının kalibrasyon sertifikasının olması ölçüm sisteminin gerçek üretim ortamında yeterli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Gage R&R çalışması ölçüm sistemindeki değişkenliği;
- tekrar edilebilirlik,
- yeniden üretilebilirlik,
- operatör etkisi
açısından değerlendirmeye yardımcı olur.
Güvenlik açısından kritik havacılık karakteristiklerinde ölçüm sistemi yeterliliğinin daha sıkı değerlendirilmesi gerekebilir.
Detaylı uygulama için
Gage R&R Analizi Nedir? 9 Adımda Güvenilir Rehber
makalemizi inceleyebilirsiniz.
KAAN Programı Son Durum 2026 ve Tedarikçi Kalitesi
KAAN programı son durum 2026 değerlendirilirken tedarikçi ekosistemi de önemli bir üretim başlığıdır.
Karmaşık havacılık platformlarının bütün parçalarının tek bir fabrikada üretilmesi yerine farklı uzmanlık alanlarına sahip şirketlerden oluşan geniş bir tedarik zinciri kullanılır.
Bu yapı tedarikçi kalite yönetimini kritik hâle getirir.
Tedarikçilerde;
- özel proses yeterliliği,
- ölçüm altyapısı,
- kalibrasyon sistemi,
- malzeme izlenebilirliği,
- değişiklik yönetimi,
- dokümantasyon
kontrol edilmelidir.
Havacılık Üretiminde İzlenebilirlik Neden Kritik?
Havacılık sektöründe yalnız parçanın uygun olması değil, parçanın nasıl üretildiğinin izlenebilir olması da önem taşır.
Bir kritik parçanın kayıtlarında uygulamaya göre;
- malzeme lotu,
- üretim emri,
- işlem tarihi,
- kullanılan makine,
- ölçüm cihazı,
- kontrol raporu,
- NDT sonucu,
- operatör veya denetçi bilgisi
gibi verilerin birbirine bağlanması gerekebilir.
Bu sayede gelecekte ortaya çıkan bir problemin hangi üretim lotuyla ilişkili olduğu araştırılabilir.
Özel Prosesler Neden Ayrı Yönetilir?
Bazı üretim proseslerinde ürün tamamlandıktan sonra proses sonucunun bütün özelliklerini yalnız nihai ölçümle doğrulamak mümkün olmayabilir.
Örneğin;
- ısıl işlem,
- kaplama,
- kaynak,
- yapıştırma,
- kompozit kürleme
gibi işlemler proses parametrelerinin de kontrollü ve kayıtlı olmasını gerektirir.
Bu nedenle havacılık kalite sistemlerinde özel proseslerin yeterliliği ayrıca takip edilir.
Yüzey Pürüzlülüğü Havacılık Parçalarında Neden Önemlidir?
Bir parçanın nominal ölçüleri uygun olsa bile yüzey karakteristiği fonksiyon açısından uygun olmayabilir.
Özellikle;
- yataklama yüzeylerinde,
- sızdırmazlık bölgelerinde,
- hareketli temas yüzeylerinde,
- yorulmaya maruz kalan komponentlerde
yüzey pürüzlülüğü önemli olabilir.
Ra, Rz veya diğer yüzey parametrelerinin hangi filtre ve cut-off koşullarında değerlendirildiği ölçüm raporunda açık şekilde tanımlanmalıdır.
Havacılıkta Ölçüm Belirsizliği Neden Önemli?
Ölçüm sonucu nominal değere çok yakın olsa bile ölçümün ne kadar güvenilir olduğu bilinmelidir.
Özellikle tolerans sınırına yakın sonuçlarda ölçüm belirsizliği kabul-ret kararını etkileyebilir.
Belirsizlik bütçesinde;
- cihaz performansı,
- sıcaklık,
- fikstürleme,
- operatör,
- prob,
- referans standartlar
gibi etkiler dikkate alınabilir.
KAAN’da Yapay Zekâ Kullanılıyor mu?
TUSAŞ’ın resmî KAAN proje sayfasında yapay zekâ ve nöral ağ desteği, yeni nesil görev sistemleri ve sensör füzyonu platformun açıklanan teknoloji alanları arasında yer alıyor.
Bununla birlikte üretimde kullanılan yapay zekâ sistemleri ile uçak üzerindeki görev sistemlerinin birbirinden ayrılması gerekir.
Üretim tarafında yapay zekâ;
- otomatik görsel kontrol,
- proses analizi,
- kestirimci bakım,
- kusur sınıflandırması
gibi farklı amaçlarla kullanılabilir.
KAAN Programı Son Durum 2026 Hakkında Sık Sorulan Sorular
KAAN programında Eylül 2026’da yeni bir gelişme oldu mu?
SSB’nin 14 Eylül 2026 tarihli haftalık faaliyet özetinde KAAN Programı kapsamında bir değerlendirme toplantısının gerçekleştirildiği açıklandı. Duyuruda toplantının teknik ayrıntıları paylaşılmadı.
KAAN ilk uçuşunu ne zaman yaptı?
KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024 tarihinde gerçekleştirdi.
KAAN’ın ikinci uçuşu ne zaman gerçekleşti?
TUSAŞ verilerine göre ikinci test uçuşu 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirildi.
KAAN’ın ana yüklenicisi kim?
KAAN Geliştirilmesi Projesi’nin ana yüklenicisi TUSAŞ’tır.
KAAN’ın azami hızı ne kadar?
TUSAŞ’ın açıkladığı teknik özelliklerde azami hız Mach 1.8 olarak belirtilmektedir.
KAAN’da CMM ölçümü kullanılabilir mi?
Havacılık üretiminde büyük ve karmaşık parçaların geometrik doğrulaması için CMM sistemleri yaygın şekilde kullanılabilir. KAAN’ın spesifik parça bazlı ölçüm planları kamuya açık olmadığı için belirli bir komponent hakkında doğrulanmamış üretim yöntemi varsayılmamalıdır.
NDT ve CMM aynı kontrolü mü yapar?
Hayır. CMM temel olarak geometrik ve boyutsal uygunluğu kontrol ederken NDT yöntemleri malzeme içerisindeki veya yüzeyindeki süreksizliklerin araştırılmasında kullanılır.
Havacılıkta Gage R&R yapılır mı?
Evet. Ürün veya proses kararında kullanılan ölçüm sisteminin kullanım koşullarındaki değişkenliği MSA ve uygun Gage R&R yöntemleriyle değerlendirilebilir.
Sonuç: KAAN Programı Son Durum 2026 Kalite ve Üretim Açısından Ne Gösteriyor?
KAAN programı son durum 2026 kapsamında kamuya açık en güncel gelişmelerden biri SSB tarafından bildirilen program değerlendirme toplantısıdır. Toplantının teknik detayları açıklanmadığı için yeni üretim veya uçuş takvimi konusunda doğrulanmamış yorumlardan kaçınmak gerekir.
Doğrulanmış program bilgileri ise KAAN’ın yalnız bir uçak prototipinden ibaret olmadığını gösteriyor. Program; tasarım, mühendislik, üretim, test, sertifikasyon ve yaşam döngüsü desteğine yönelik geniş bir teknolojik altyapının geliştirilmesini kapsıyor.
Kalite mühendisliği açısından bakıldığında ise CMM ölçümü, GD&T, NDT, Gage R&R, ölçüm belirsizliği, özel proses yönetimi ve izlenebilirlik gibi yöntemler havacılık üretiminin temel yapı taşları arasında yer alıyor.
Özellikle büyük ve karmaşık parçaların üretiminde yalnız nominal ölçünün kontrol edilmesi yeterli değildir. Sıcaklık, fikstürleme, datum stratejisi, ölçüm sistemi yeterliliği ve malzeme bütünlüğü birlikte değerlendirilmelidir.
KAAN programı son durum 2026 bu açıdan kalite kontrol profesyonellerine önemli bir noktayı tekrar hatırlatıyor: ileri teknoloji ürünlerinde üretim kabiliyeti ile ölçme, doğrulama ve izlenebilirlik kabiliyeti birlikte geliştirilmek zorundadır.
Kaynaklar:
